Konya Necmettin Erbakan Üniversitesi tarafından yürütülen kapsamlı bir araştırma, dijital çağın getirdiği yeni bir tehdit olan ve literatürde "Brainrot" (Beyin Çürümesi) olarak adlandırılan durumun Türkiye’deki gençler üzerindeki etkilerini çarpıcı verilerle ortaya koydu. Necmettin Erbakan Üniversitesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Ercan Yılmaz ve uzman eğitmen Abdullah Aktürk öncülüğünde gerçekleştirilen çalışma, Türkiye genelindeki farklı üniversite ve ortaöğretim kurumlarından bin 614 genci kapsıyor.
Dijital Çağın Yeni Sorunu: Beyin Çürümesi
Sosyal medyada geçirilen uzun sürelerin bir sonucu olarak tanımlanan beyin çürümesi; zihinsel yorgunluk, dikkat dağınıklığı, odaklanma problemleri ve dalgınlık gibi bilişsel gerilemelerle kendini gösteriyor. Araştırma sonuçlarını değerlendiren Prof. Dr. Ercan Yılmaz, gençlerin dörtte birinden fazlasının ortalama düzeyde beyin çürümesi belirtisi taşıdığını belirtti.
Prof. Dr. Yılmaz, "Araştırmamızda gençlerin yüzde 10’unun belirgin beyin çürümesi belirtilerine sahip olduğunu, yüzde 2’sinin ise bu belirtileri 'yüksek düzeyde' yaşadığını tespit ettik. Bu durumun en büyük tetikleyicisi ise kuşkusuz günlük sosyal medya kullanım süresi" ifadelerini kullandı.
Kullanım Yaşı ve İnternet Kotası Riski Artırıyor
Araştırmanın en dikkat çeken bulgularından biri, akıllı telefon ve sosyal medya ile tanışma yaşının beyin sağlığı üzerindeki etkisi oldu. Gençlerin yüzde 52'sinin 12-14 yaş aralığında ilk telefonlarına sahip olduğu belirtilirken, bu yaş grubu düştükçe beyin çürümesi riskinin arttığı gözlemlendi. 18 yaşından sonra akıllı telefona sahip olan gençlerde ise belirtilerin çok daha düşük seviyede olduğu saptandı.
İlginç bir diğer veri ise internet paketlerinin büyüklüğü ile ilgili. 15 gigabayt ve üzeri internet paketi kullanan gençlerde beyin çürümesi düzeyinin arttığı tespit edildi. Yani internete erişim kolaylaştıkça ve kullanım kotası arttıkça, zihinsel deformasyon riski de paralel olarak yükseliyor.
Okul Türü ve Sınav Dönemleri Etkili
Çalışma, cinsiyet ve okul türüne göre de farklılıklar gösteriyor. Kadınlarda beyin çürümesi oranının erkeklere göre daha yüksek olduğu görülürken, meslek lisesi öğrencilerinin diğer okul türlerine göre daha az belirti gösterdiği belirlendi. Uzmanlar bunu, meslek lisesi öğrencilerinin bir zanaat veya meşgale ile uğraşarak sosyal medyadan uzak kalabilmelerine bağlıyor. Ayrıca LGS ve YKS gibi sınavlara hazırlanan öğrencilerin odaklanma zorunluluğu nedeniyle daha az belirti gösterdiği, ancak sınav stresi bittikten sonraki dönemde bu oranların hızla arttığı kaydedildi.
TikTok ve Uyku Öncesi Kullanıma Dikkat
Prof. Dr. Yılmaz, platform bazlı incelemelerde en büyük riskin TikTok uygulamasında olduğunu vurguladı. TikTok'u yoğun kullanan ve özellikle uyku öncesi sosyal medyada vakit geçiren gençlerde zihinsel yorgunluk belirtileri zirveye ulaşıyor.
Uzman Eğitmen Abdullah Aktürk ise çözüm olarak "dijital detoks" yöntemlerini öneriyor. Aktürk, "Instagram ve TikTok gibi uygulamaların telefondan silinip sadece bilgisayardan erişilmesi, telefon ekranının gri tona (siyah-beyaz) getirilerek cazibesinin azaltılması ve yatak odalarının 'telefon yasaklı bölge' ilan edilmesi gerekiyor" tavsiyesinde bulundu. (DHA)
Yorumlar
Kalan Karakter: